Giải Nobel kinh tế 1988: Sử dụng hiệu quả các nguồn lực và thị trường – Maurice Allais

Những ý tưởng kinh tế tráng lệ của thế kỷ 20 (Phần 20)

(Nguồn: 60s.com.vn)

Ngày 18 tháng 10 năm 1988, Viện khoa học hoàng gia Thụy Điển quyết định trao giải khoa học kinh tế tưởng nhớ Alfred Nobel năm 1988 cho giáo sư Maurice Allais, Pháp vì những đóng góp tiên phong của ông cho lý thuyết về thị trường và việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Bài phát biểu của giáo sư Ingemar Ståhl, viện khoa học hoàng gia Thụy Điển

Năm 1943, trong suốt những năm tối tăm của tình trạng công ăn việc làm ở Đức, một tác phẩm nổi bật trong lĩnh vực lý thuyết kinh tế lần đầu tiên xuất hiện tại Pháp. Đề tựa của nó là A la Recherche d”une Discipline Economique và tác giả là một kĩ sư 32 tuổi, Maurice Allais.

Maurice Allais

Sau những nghiên cứu khoa học và thời gian phục vụ trong chiến tranh, ông đã được bổ nhiệm làm quản lý các doanh nghiệp nhà nước ở Nantes. Cùng với công việc quản lý, ông bắt đầu nghiên cứu nghiêm túc lý thuyết kinh tế-với mục đích sử dụng lý thuyết này để phát triển kinh tế hiệu quả. Nhưng nhà kinh tế kiêm kĩ sư Maurice Allais còn chưa cảm thấy hài lòng với lý thuyết kinh tế mà ông đã nghiên cứu trước đó và vẫn đang trong quá trình kiểm chứng. Nói chung, lý thuyết kinh tế có thể được trình bày bằng phương pháp toán học chặt chẽ vốn dùng cho các bộ môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là vật lý. Cách trình bày như thế sẽ làm cho lý thuyết kinh tế rõ nghĩa hơn khi quản lý các phép đo thống kê và thực nghiệm. Người kĩ sư trẻ đã tự mình thực hiện một công trình nghiên cứu rất hoài bão. Đây là xuất phát điểm cho một công trình nghiên cứu lâu dài và vẫn đang được tiếp tục, mang lại nhiều kết quả quan trọng và vô cùng độc đáo.
 

Hướng đi của Maurice Allais là trực giác quan sát quan trọng đối với cách thức hoạt động của hệ thống thị trường, đặc biệt là những phát biểu của Adam Smith trong cuốn sách “sự thịnh vượng của các quốc gia” năm 1776. Theo Smith không có sự mâu thuẫn giữa hiện tượng người tiêu dùng và các doanh nghiệp hoạt động nhằm tư lợi và tất cả các quyết định thị trường đều có sự phối hợp với nhau. Bàn tay vô hình sẽ tạo ra điểm cân bằng chung bởi hệ thống giá hoạt động đúng chức năng. Một thế kỉ sau, quan điểm của Smith, vốn được trình bày theo kiểu văn chương đã được nhà kinh tế học người Pháp Leon Walras trình bày lại dưới dạng toán học. Ông mô tả hệ thống thị trường là một hệ phương trình gồm các phương trình khác nhau cho cung và cầu mỗi loại hàng hóa. Đáp số của hệ phương trình này có thể được coi là hệ mức giá cân bằng. Tác phẩm của Leon Walras sau đó được một nhà kinh tế học người Ý Vilfredo Pareto tiếp tục phát triển. Nhưng Allais cũng chịu ảnh hưởng từ các nhà kinh tế Pháp đi trước như Augustin Cournot và Jules Dupuit. Ngay từ giữa thế kỉ 19, Dupuit đã phát triển một học thuyết về định giá và đầu tư trong các doanh nghiệp công với doanh thu theo quy mô.

Công trình nghiên cứu trước của giáo sư Maurice Allais còn có góp phần quan trọng cho nghiên cứu cơ sở và thực nghiệm kinh tế. Hệ thống thị trường là một thành phần cấu thành quan trọng của hầu hết các nền kinh tế phát triển, trong khi ở nhiều nước đang bàn luận về vấn đề lựa chọn nền kinh tế. Bằng cách trình bày các mô hình toán học chặt chẽ ta có thể điều tra các điều kiện để có được hiệu quả sản xuất, điểm cân bằng chung và bình ổn có thể đạt được trong một nền kinh tế có các quyết định phi tập trung do người tiêu dùng và nhà sản xuất tạo ra độc lập với nhau. Do đó, không phải ngẫu nhiên khi đã 20 năm trôi qua nhiều giải khoa học được trao cho những người tiên phong trong lĩnh vực kinh tế cơ sở. Và cũng rất đáng quan tâm khi thấy rằng kinh tế học vẫn chưa thể tạo ra những mô hình toán học chặt chẽ và cô đọng cho các kiểu nền kinh tế khác. Nhưng dòng nghiên cứu toán này buộc phải được bổ sung bằng các phương pháp phân tích khác như các nghiên cứu so sánh và thực nghiệm những nền kinh tế thuộc những hệ thống kinh tế khác. Một lựa chọn khác nữa là phương pháp dựa trên lịch sử kinh tế để hướng vao sự kiện có quy luật quan trọng trong nền kinh tế thị trường, ví dụ các luật lệ của tập đoàn hiện đại hay thị trường tài chính.

Cùng với một công thức nghiên cứu mở rộng công bố năm 1947 với cái tên Economic et Intérêt, một công trình nghiên cứu của ông từ năm 1943 trình bày hệ thống, chặt chẽ và khái quát nền kinh tế thị trường hơn khi so với bất cứ nền kinh tế nào khác xuất hiện trước đó bởi các nhà khoa học cùng thời nhưng lại độc lập với nhau, bởi những người đạt giải trước đó, nhà kinh tế người anh John Hicks và nhà kinh tế người Mỹ Paul Samuelson.

Maurice Allais

Trong các tác phẩm trước, giáo sư Allais đã phát hiện ra nhiều kết quả quan trọng, và có ý nghĩa lớn với lý thuyết kinh tế cơ sở ngày nay. Một kết quả như là hệ thống điểm cân bằng thị trường có hiệu quả xã hội với nghĩa là không ai có thể giàu có mà không có ai không nghèo đi. Ngoài ra, mỗi giải pháp hiệu quả xã hội có thể trở thành một điểm cân bằng thị trường sau khi tái phân bố các nguồn lực ban đầu.
 

Một đóng góp khác của giáo sư Allais là doanh thu theo quy mô- hoặc có thể được hiểu là các khoản đàu tư cho cơ sở hạ tầng- trong mô hình điểm cân bằng chung của ông. Ông cũng cung cấp thêm một công thức, có thể được sử dụng để nghiên cứu một nền kinh tế qua thời gian và như thế hợp nhất lý thuyết tư bản và đầu tư với lý thuyết điểm cân bằng chung. Công thức nghiên cứu của ông từ năm 1947 cũng có những đóng góp tiên phong cho lý thuyết tăng trưởng kinh tế và lý thuyết các thế hệ nối tiếp.

Allais đã tiến hành một phân tích lý luận về sự xác định cầu tiền mà sau đó nhà kinh tế học người Mỹ William Baumol đã phát triển rất thành công. Nhưng giáo sư Allais không giới hạn nghiên cứu của mình trong phạm vi điểm cân bằng chung tĩnh; ông còn làm một phân tích về cách thức đạt được điểm cân bằng thông qua một qui trình giá tương tự như một phiên bán đấu giá và những điều kiện để quy trình tạo giá ổn định. Sau đó, rất nhiều các khám phá này đã được các nhà kinh tế Anglo-Saxon độc lập công bố. Dù những đóng góp của giáo sư Allais không ngay tức khắc được các nhà kinh tế trên thế giới biết đến, ông đã có một ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của nước Pháp. Thực tế, có một trường phái gọi là trường phái Pháp được xây dựng dựa trên những phương pháp của Allais liên quan đến thực nghiệm. Allais không chỉ là một mắt xích giàu trí tuệ với 2 truyền thống cổ xưa của pháp mà còn là một nhà kinh tế xuất chúng trong lịch sử phát triển kinh tế của Pháp sau chiến tranh.

Giải kinh tế được trao cho giáo sư Maurice Allais vì những đóng góp tiên phong của ông cho lý thuyết thị trường và việc phân bổ hiểu quả các nguồn lực. Tuy nhiên, sau những đóng góp này, Allais con tiếp tục tiến hành các nghiên cứu độc đáo trong các lĩnh vực kinh tế học khác. Thông qua những nghiên cứu lý luận và thực nghiệm về cách xác định cầu tiền, ông trở thành người đầu tiên khám phá ra động lực học vĩ mô tiền tệ. ngoài kinh tế, có lẽ giáo sư Maurice Allais còn nổi tiếng với những nghiên cứu tạo quyết định mạo hiểm mà thường biết đến với cái tên nghịch lý Allais. Ông sử dụng nghịch lý này để chỉ ra rằng lý thuyết tối đa hóa lợi ích kì vọng do John von Neumann and Oscar Morgenstern phát triển vốn được các nhà kinh tế chấp nhận 40 năm trước lại mâu thuẫn với những quan sát thực nghiệm hành vi con người trong một số quyết định mạo hiểm. Dựa trên những quan sát này, giáo sư Allais đã trình bày một lý thuyết tổng quát hơn.

Trong hai thập kỉ qua, Allais đã cố gắng tìm ra một số phương pháp mới để mô tả những đặc điểm cơ bản của nền kinh tế thị trường-hay một nền kinh tế gồm nhiều thị trường. Động lực đằng sau hành vi của người tiêu dùng và nhà sản xuất trên thị trường là thu được lợi ích thặng dư có thể xuất hiện trong các cơ hội trao đổi mà chưa bị khai thác hoàn toàn. Không còn một điểm cân bằng duy nhất và những trao đổi hướng tới một điểm cân bằng chung liên tiếp thay thế ở các mức giá khác nhau. Tác phẩm chính của ông trong lĩnh vực mới này là lý thuyết giá trị thặng dư ra mắt công chúng năm 1981 dựa trên khái niệm giá trị thặng dư được phát triển từ năm 1943. Tác phẩm này còn cho thấy sự phong phú và tính mới mẻ trong các công trình nghiên cứu của ông trước đây.

Ngọc Hân (dịch)

————–&&—————

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: