Nền kinh tế đang chuyển biến tích cực, đúng hướng?

Nền kinh tế đang chuyển biến tích cực, đúng hướng?

(Tác giả: Vũ Thành Tự Anh – Nguồn: thesaigontimes.vn)

(TBKTSG) – Tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội vào đầu tuần này, Chính phủ đã có báo cáo về “Tình hình kinh tế – xã hội năm 2012 và nhiệm vụ năm 2013”, trong đó nhấn mạnh ý “Tăng trưởng kinh tế chín tháng đạt 4,73%, ước cả năm đạt khoảng 5,2%, thấp hơn kế hoạch nhưng quí sau cao hơn quí trước, lạm phát được kiềm chế, kinh tế vĩ mô ổn định hơn là những dấu hiệu tích cực để phát triển bền vững trong thời gian tới”.

Ngoài ra báo cáo cũng đề cập đến các thành tựu như lãi suất cho vay đã giảm, tỷ giá ổn định, cán cân thanh toán quốc tế thặng dư trên 8 tỉ đô la Mỹ, hàng tồn kho giảm…

Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận một thực trạng là nền kinh tế đang bộc lộ những chuyển biến tiêu cực như tăng trưởng tiếp tục giảm so với các năm trước, nhập khẩu tăng chậm do sự suy kiệt của doanh nghiệp trong nước, tăng trưởng tín dụng èo uột và nợ xấu còn nguyên, chỉ số tồn kho tuy giảm nhưng vẫn ở mức rất cao (đặc biệt trong ngành bất động sản), lạm phát có chiều hướng tăng nhanh trở lại, nhu cầu nội địa yếu…

Đứng trước tình trạng “tranh tối, tranh sáng” này, cần phải lý giải như thế nào? Vấn đề thực sự của nền kinh tế hiện nay là gì? Triển vọng của năm 2013 có sáng sủa hơn nay không?

Xuất khẩu – “cứu tinh” của tăng trưởng chín tháng đầu năm

Không thể phủ nhận một thực trạng là nền kinh tế đang bộc lộ những chuyển biến tiêu cực như tăng trưởng tiếp tục giảm so với các năm trước, nhập khẩu tăng chậm do sự suy kiệt của doanh nghiệp trong nước, tăng trưởng tín dụng èo uột và nợ xấu còn nguyên…

Đầu tiên hãy xem xét con số tăng trưởng GDP. Theo lý thuyết, nhìn từ góc độ tổng cầu thì GDP là tổng của tiêu dùng cuối cùng của dân cư, chi thường xuyên của chính phủ, đầu tư, và thặng dư thương mại. Trong bốn bộ phận này, chi thường xuyên của chính phủ chiếm tỷ trọng nhỏ (khoảng 6% GDP) và nhìn chung ổn định, do vậy không phải là nhân tố gây ra sự đột biến trong GDP. Vốn đầu tư toàn xã hội trong chín tháng đầu năm 2012 theo giá hiện hành ước tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn nhiều so với mức 12,8% của chín tháng đầu năm 2011; và sau khi điều chỉnh lạm phát thì thậm chí còn tăng trưởng âm so với cùng kỳ năm trước. Về tiêu dùng cuối cùng của dân cư, mặc dù không có số liệu thống kê nhưng từ quan sát thực tế có thể nhận thấy tiêu dùng dù có tăng thì cũng không đáng kể.

Như vậy, nhân tố quan trọng nhất giúp duy trì tốc độ tăng trưởng trong chín tháng đầu năm nay là thặng dư thương mại. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong chín tháng đầu năm 2012, tổng kim ngạch là 83,79 tỉ đô la Mỹ, tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tổng kim ngạch nhập khẩu là 83,76 tỉ đô la Mỹ, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2011. Như vậy, trong chín tháng đầu năm 2012, nền kinh tế xuất siêu khoảng 30 triệu đô la. Mặc dù con số này hết sức khiêm tốn về mặt tuyệt đối, nhưng nếu so một cách tương đối với mức nhập siêu 6,9 tỉ đô la trong chín tháng đầu năm 2011 thì rõ ràng là chính sự thay đổi trong cán cân thương mại đã quyết định kết quả tăng trưởng GDP của chín tháng năm 2012.

Sự suy kiệt của khu vựcdoanh nghiệp trong nước

Đến đây có thể thấy xuất siêu, dù rất nhỏ, nhưng vẫn có thể coi là một điểm sáng trong nền kinh tế cho đến thời điểm này. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào con số xuất siêu này thì sẽ thấy điểm sáng này che khuất ba vấn đề cơ bản của nền kinh tế Việt Nam.

Thứ nhất, khu vực kinh tế trong nước không hề đóng góp vào thành tích tăng trưởng xuất khẩu. Cụ thể là mặc dù xuất khẩu của cả nước tăng 18,9% nhưng xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước lại giảm 0,6%, trong khi xuất khẩu của khu vực FDI vẫn tăng 34,6%. Thứ hai, khu vực trong nước tiếp tục nhập siêu nặng nề (-8,5 tỉ đô la), trong khi đó khu vực FDI vẫn xuất siêu cao (+8,6 tỉ đô la). Thứ ba, và có lẽ quan trọng hơn cả, việc kim ngạch nhập khẩu của khu vực trong nước giảm rất nhanh và mạnh cho thấy sự suy kiệt thực sự của khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt là kinh tế dân doanh. Nếu như đến tháng 12-2011, nhập khẩu của khu vực kinh tế trong nước vẫn còn tăng tới 21,2% thì trong cả ba quí của năm 2012, nhập khẩu không những không tăng mà còn giảm (-10,9% trong quí 1, -8,2% trong quí 2, và -8,2% trong quí 3). Trong một nền sản xuất lệ thuộc nặng nề vào đầu vào nhập khẩu như Việt Nam, việc các doanh nghiệp giảm nhập khẩu là dấu hiệu cho thấy sự suy kiệt đã đến mức không còn khả năng hấp thụ đầu vào, đồng thời cũng là chỉ báo về triển vọng thị trường không mấy sáng sủa ở phía trước. `

Sự kiệt quệ của doanh nghiệp trong nước cũng được thể hiện qua việc trong chín tháng đầu năm 2012, chính thức có tới khoảng 40.000 doanh nghiệp phá sản và đóng cửa. Nếu cộng thêm với con số 53.000 của năm 2011 thì trong vòng chưa đến hai năm, tổng số doanh nghiệp đóng cửa và phá sản lên tới gần 100.000, chiếm 40% tổng số doanh nghiệp đóng cửa kể từ đổi mới. Nếu tính cả số doanh nghiệp đóng cửa “không kèn không trống” và mức độ thu hẹp hoạt động của các doanh nghiệp còn trụ lại – theo TS. Trần Đình Thiên không dưới 20-30% – thì quả thật khu vực doanh nghiệp dân doanh – thành công lớn nhất của đổi mới và là động lực chính của nền kinh tế – đã sụp đổ một mảng lớn. Điều này cũng được phản ảnh qua tình trạng nợ đọng thuế của khu vực doanh nghiệp dân doanh trong chín tháng đầu năm lên tới hơn 17.000 tỉ đồng, ngay cả khi đã được miễn, giảm, và giãn thuế khoảng 20.000 tỉ đồng.

Nợ xấu ngân hàng -bài toán chưa có lời giải

Trong khi khu vực doanh nghiệp kiệt quệ và tốc độ tăng trưởng suy giảm thì chương trình tái cấu trúc khu vực ngân hàng vẫn giậm chân tại chỗ và chưa đem lại bất kỳ kết quả đáng kể nào. Khối nợ xấu rất lớn không những không giảm mà còn tiếp tục tăng lên, nhưng Ngân hàng Nhà nước vẫn chưa đưa ra được giải pháp xử lý. Những thực trạng này dẫn đến một hệ quả tất yếu là dòng tín dụng gần như tắc nghẽn, mặc dù thanh khoản trong hệ thống ngân hàng dư dả. Tính đến ngày 20-9-2012, trong khi tốc độ tăng trưởng huy động tín dụng là 11,23% thì tốc độ giải ngân tín dụng chỉ tăng 2,35%.

Tại sao bài toán nợ xấu lại khó giải đến như vậy? Nguyên nhân dễ thấy đầu tiên là mặc dù giới ngân hàng đều biết nợ xấu rất lớn, song có lẽ không ai biết chính xác nó lớn đến mức nào. Thậm chí lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước ở gần như cùng một thời điểm nhưng tại các diễn đàn khác nhau đã đưa ra những con số hết sức khác nhau về nợ xấu.

Thứ hai, về cơ cấu, nợ xấu của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện rất lớn. Theo số liệu của TS. Đinh Tuấn Minh, khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện đã chiếm tới 70% tổng nợ xấu của toàn hệ thống ngân hàng, còn đóng góp riêng của các tập đoàn kinh tế và tổng công ty là 53%. Nợ của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn và tổng công ty, trong nhiều trường hợp xuất phát từ tín dụng chỉ định hay được Chính phủ bảo lãnh (công khai hay ngầm ẩn) và không có tài sản thế chấp, vì vậy rất khó xử lý theo nguyên tắc thị trường.

Thứ ba, việc xử lý khối nợ xấu lên tới hàng trăm ngàn tỉ đồng chắc chắn sẽ động chạm tới rất nhiều nhóm đặc quyền – đặc lợi, và nếu làm dứt khoát có thể dẫn tới rất nhiều hình phạt nghiêm trọng, vì vậy không tránh khỏi sự kháng cự quyết liệt của những nhóm này.
Thứ tư, cách tiếp cận xử lý nợ xấu hiện nay ít căn cứ vào thực tế, vào các nguyên lý kinh tế và giá thị trường mà lại thiên về duy ý chí, biểu hiện qua dự kiến kế hoạch năm 2013 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trong đó hạ quyết tâm giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3% ngay trong năm 2013!

***

Thật khó dung hòa giữa nhận định “tình hình kinh tế – xã hội đã có những chuyển biến tích cực, đúng hướng” với những thực tế hiển nhiên về sự suy kiệt của doanh nghiệp dân doanh và những tắc nghẽn cơ bản trong nền kinh tế, điển hình là trên thị trường tín dụng và bất động sản.

———&&——-

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: