Bí ẩn về “hiệu ứng động lượng” trong đầu tư cổ phiếu

Bí ẩn về “hiệu ứng động lượng” trong đầu tư cổ phiếu

(Nguồn: cafef.vn)

Có khi người mua xếp hàng cả đêm để săn cho được hàng hạ giá. Nhà đầu tư trong TTCK lại làm điều ngược lại: họ đổ xô tới mua những cổ phiếu đã tăng giá.

“Hiệu ứng động lượng” này đã tồn tại trên một thế kỷ và đã được quan sát thấy ở nhiều quốc gia. Các nhà đầu tư mua các cổ phiếu tăng tốt nhất trong năm trước đó thu được lợi suất cao hơn nhiều (10%/năm) so với những ai mua các cổ phiếu gây thất vọng trong 12 tháng liền trước.

Sự bất thường này mâu thuẫn với lý thuyết hàn lâm (giả thuyết thị trường hiệu quả) rằng biến động của giá trong quá khứ không phản ánh biến động của giá trong tương lai. Không thể lấp liếm hiện tượng này bằng cách cho rằng các cổ phiếu tăng tốt rủi ro hơn hay chi phí giao dịch trong các chiến lược đầu tư thế này sẽ ăn hết vào lợi nhuận.

Dù hiệu ứng động lượng đã được ghi lại rất nhiều nhưng chưa bao giờ nó được giải thích một cách hợp lý. Có lẽ giới đầu tư phản ứng chậm với biến động tình hình kinh doanh của công ty; một đợt tăng giá có thể bị coi chỉ là ăn may, nhưng sau hai hay ba đợt tăng giá mạnh thì cổ phiếu chợt biến thành “cổ phiếu vàng”.

Một khả năng nữa là các nhà quản lý quỹ tạo ra hiệu ứng động lượng bằng cách cơ cấu sao cho danh mục đầu tư của mình gồm toàn những cổ phiếu gần đây dành được nhiều sự chú ý của thị trường (mọi chuyện trông sáng sủa hơn nhiều nếu khi kết thúc quý, quỹ sở hữu toàn những cổ phiếu “nóng” trên thị trường).

Câu hỏi thứ hai là vì sao hiệu ứng này không biến mất do giao dịch chênh lệch giá. Câu trả lời có lẽ nằm ở vấn đề thời gian. Rõ ràng hiệu ứng động lượng không thể kéo dài mãi mãi cũng như giá cổ phiếu sẽ không tăng tới vô hạn.

Trong dài hạn (khoảng trên ba năm) diễn ra một điều bất thường khác là “hiệu ứng giá trị”: cổ phiếu giá quá thấp có xu hướng hồi phục. Các nhà đầu tư theo xu hướng có thể bị bất ngờ khi cổ phiếu chuyển từ hiệu ứng này sang hiệu ứng khác, đặc biệt là khi họ dùng tiền đi vay để tăng lợi nhuận.

Bong bóng tài sản không bao giờ chấm dứt

Dù với lý do gì, hiệu ứng động lượng cũng cho chúng ta biết một số điều quan trọng về thị trường. Giả thuyết thị trường hiệu quả là một lời cảnh tỉnh cần thiết rằng sau khi trừ đi chi phí giao dịch nhà đầu tư bình thường đừng hy vọng có thể thắng được thị trường. Kết quả là các công cụ đầu tư chi phí thấp như quỹ chỉ số hay quỹ ETF ngày càng đươc ưa chuộng.

Việc khó thắng được thị trường không có nghĩa là nó không hợp lý (rational). Phân tích một thị trường bất hợp lý (irrational) cực kỳ khó, giống như khi ai đó cố xác định đỉnh trong bong bóng dotcom cuối những năm 1990.

Một thị trường bất hợp lý đưa ra những tín hiệu sai lạc, khiến vốn được phân bổ sai lầm, ví dụ như khuyến khích xây nhà ở những nước vốn có không nhiều nhu cầu thực đối với bất động sản như Mỹ, Tây Ban Nha và Ireland. Các công ty dễ dàng huy động vốn nhờ các tín hiệu thị trường ấy có thể không phải là những công ty có triển vọng kinh doanh sáng sủa nhất.

Với giới đầu tư, những nghi ngại ấy là đã quá phức tạp. Thế còn các cơ quan điều tiết thì sao?

Hiệu ứng động lượng là một lý do nữa để họ không áp đặt các quy định hạn chế bán khống. Làm vậy chỉ khiến giá không tìm đến được mức hợp lý của nó (hoặc thường trì hoãn quá trình trên). Nhiều trường hợp, như với người khổng lồ ngành năng lượng Enron, các tay bán khống là những người duy nhất đủ can đảm để hoài nghi về những cổ phiếu “nóng” trên thị trường.

Nếu nhìn trên toàn thị trường, hiệu ứng động lượng giúp giải thích vì sao bong bóng phát triển. Nếu đi kèm với tiền đi vay nữa thì ắt thảm họa sẽ diễn ra, ví dụ như thời thắt chặt tín dụng chẳng hạn.

Nhiều trường hợp ngân hàng trung ương lại bảo đảm lợi nhuận cho giới đầu cơ khi cắt giảm lãi suất lúc thị trường đi xuống nhưng lại giữ lãi suất không đổi khi giá tài sản tăng. Ngay cả hiện nay, nhiều người vẫn khăng khăng tin vào tín điều của cựu Chủ tịch FED Alan Greenspan rằng giới chức ngân hàng trung ương không nên cố chọc thủng bong bóng mà nên hành động để giúp nền kinh tế “hạ cánh an toàn” khi bong bóng vỡ.

Rõ ràng rất khó nhận diện được bong bóng; nhưng ngân hàng trung ướng lại vốn đã có kinh nghiệm với những vấn đề cực kỳ khó khăn khác như quy mô lỗ hổng sản lượng (output gap) hay mức thất nghiệp cơ cấu. Bong bóng tài sản có thể xì hơi nhờ hạn chế một số hình thức cho vay thay vì chỉ tăng lãi suất.

Minh Tuấn
Theo Economist

(http://www.economist.com/node/17851295)

———-&&———-

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: